Archive

Archive for Aralık 2014

(IŞ)İD ve Ortadoğu Raporu

Aralık 18, 2014 Yorum bırakın

Sunuş:

İslam Devleti’nin[1] son zamanlarda Ortadoğu’da genişleyerek ilerlemesi, Suriye ve Irak’ta çok çeşitli cephelerde savaşması ve kontrol altında tuttuğu topraklarda bir yandan katliamlar yaparken bir yandan da yerel aktörlerle iş birlikleri kurarak bir toplumsal hareket haline gelmesi, Ortadoğu uzmanları başta olmak üzere herkesin dikkatini çekiyor. SAMER olarak bizler de Ortadoğu’da yaşanan değişimleri anlamak ve Ortadoğu ölçeğinde tutarlı, özgürlükçü ve eşitlikçi bir siyaset geliştirmek için etkisi Ortadoğu’yu da aşmış olan İslam Devleti yapısını tüm yönleriyle tanımak ve yakinen takip etmek gerektiğine inanıyoruz. Kanımızca İD hakkında ne kadar çok söz söylenmiş olursa olsun, hala Ortadoğu’nun içinden yapılmış bilimsel çalışmaların azlığı ciddi bir eksikliktir. Bu bağlamda, bir başlangıç yapmak adına, geniş kesimler için bir tartışma çerçevesi sunmasını umduğumuz bu çalışmayı hazırladık.

Ortadoğu’da son yıllarda yaşanan gelişmelerin klasik yaklaşımlarla, bildik paradigmalar içinden ve verili kavramlarla anlaşılması oldukça güç bir hal almıştır. Ne Batı güçlerinin ne de bölge devletlerinin çıkarlarına ve planlarına dayalı stratejik analizler, ne pozitivist bilimin toplumu ve siyaseti anlamaya yönelik oluşturduğu makro ve mikro denklemler, ne de sınıf ve sermaye çelişkisini merkezine alan Marksizm, Ortadoğu’da yaşanan savaşları, ortaya çıkan irili ufaklı onlarca örgütü ve bağlantılarını, devletlerin ve toplumların çelişkili izleklerini anlamaya ve anlatmaya yetmektedir. Kanımızca Ortadoğu’da siyasi ve toplumsal oluşumları değerlendirmek için bir yandan farklı devletlerin ve coğrafyaların modernite ve kapitalizme eklemlenme biçimlerine bakarken, bir yandan da bu coğrafyalarda hüküm süren hegemonik güçlerin kendi aralarında cereyan eden ve Batı dünyası dolayımıyla yürütülen rekabetlere dikkat etmek gerekir. Aynı şekilde bir yandan Ortadoğu’nun derin hafızasının, mezhepler, ulusal ve etnik kimlikler çerçevesinde ne şekillerde güncellendiğini takip ederken, bir yandan da toplumsal hayatta baskı ve zulme karşı gelişen direnişleri düşünmek gerekir. Yine Ortadoğu’nun yönetimsel ve ekonomik krizlerinin aşılması için ortaya çıkan farklı halk hareketlenmelerinin var olan iktidarları nasıl beslediği ya da dönüştürdüğü de anlaşılmalıdır. SAMER olarak, çözümlemeleri yetersiz kalan hatta kimi zaman toplumsal krizleri derinleştirerek bir parçası olan yaklaşımları aşmaya çalışıp, yeni bir ‘Ortadoğu’da hakikat arayışı’ çabası ile İslam Devleti çerçeve metnimizle başlayacak olan Ortadoğu çalışmalarımıza yön vermek niyetindeyiz.

İD hakkında yapılan haberlerin önemli bir çoğunluğu propaganda ve karşı propaganda amacı taşıdığı, kamuoyu en fazla İD ile ilgili “skandal” değer taşıyan bilgileri önemsediği ve birçok siyasi aktör, birbirleriyle mücadelelerini İD hakkındaki söylentiler üzerinden yürüttükleri için İD ile ilgili sağlıklı çıkarımlar yapmak kolay değildir. İslam Devleti Çerçeve Metni, İslam Devleti hakkında görece bilimsellik taşıyan çalışmalar, İD’ye yakın sitelerin takibi ve Afganistan’dan başlayarak günümüze kadar süren çeşitli cihatlara katılmış kişilerle görüşmelere, Irak ve Suriye başta olmak üzere Ortadoğu’nun muhtelif bölgelerinde yapılan saha araştırmalarına dayanarak hazırlanmıştır.

Bu çerçeve metinde, İslam Devleti örgütünün bugünkü siyasi, askeri ve toplumsal konumunu, Sovyet-Afgan savaşından itibaren ortaya çıkışı, büyüyüşü, girdiği ilişkiler, liderleri, ayrışmaları ve ittifaklarını izleyerek açıklamaya çalışacağız. Ayrıca İD’nin ideolojik ve düşünsel arka planını tartışacak ve bu arka planın toplumsallaşma serüvenini anlatacağız. Son olarak bundan sonra İD ile ilgili yürütülecek siyasi ve toplumsal analizlere yön vermesini umduğumuz başlıkları sıralayacağız. Kanımızca orta vadede İD, Ortadoğu coğrafyasının bir gerçekliği olarak var olmayı sürdüreceği gibi Ortadoğu’daki çatışmalı durum da devam edecektir. Bu sebeple Ortadoğu’yu anlamak için ivedi olarak hem siyaset bilimin, hem toplumbilimlerin, hem tarihsel anlatıların hem de antikapitalist analizlerin kesiştiği bir yeni paradigmanın temelleri bir an evvel atılmalıdır.

[1] İslam Devleti (İD), eski ve meşhur ismiyle IŞİD ya da DAİŞ.


RAPOR SAMER ORTADOĞU ÇALIŞTAYI İÇİN GÜNCELLENMİŞTİR (05.08.2015)

Raporu aşağıdaki linkten Word formatında indirebilirsiniz.

(IŞ)İD ve Ortadoğu Raporu – Muhammed Cihad Ebrari

ışid panel